Angela Merkel: Putovanje od djevojčice do majke Njemačke

Da je neko rekao 1988. godine da će žena koja je odrastala pod komunizmom voditi ponovno ujedinjenu Njemačku u ne tako dalekoj budućnosti, malo ko bi povjerovao u to. Danas, kada ankete predviđaju da će Angela Merkel na izborima 24. septembra osvojiti i četvrti mandat kancelara, teško je zamisliti Njemačku i Evropu bez nje.

U nastavku možete pronaći nekoliko ključnih trenutaka iz života i karijere Angele Merkel, u riječima, slikama i video zapisima.

Počeci

Angela Dorotea Kasner rođena je 17. jula 1954. godine u Hamburgu. Samo nekoliko sedmica kasnije, njen otac Horst, luteranski pastor, preselio je porodicu u Kvicov u pokrajini Brandenburg, a tri godine nakon toga u Templin, mali grad sjeverno od Berlina u tadašnjem komunističkom istočnom dijelu Njemačke.

Angela Merkel
Foto: Angela Merkel na matematičkoj olimpijadi 1971. godine/REPRODUCTION,ERIC FEFERBERG/AFP/Getty Images

Godine 1973. Merkel je počela studirati fiziku na Univerzitetu u Lajpcigu. 1986. godine stekla je doktorat iz kvantne hemije u Berlinu. U međuvremenu se udala za kolegu iz studentskih dana Ulriha Merkela, od koga se razdvojila 1981. godine. Kada se prijavila za nastavničku poziciju u tehničkoj školi, dobila je ponudu za posao od istočnonjemačke tajne policije Štazija, koju je odbila.

1989: Ništa nije bolje od dobre saune

Kada je 9. novembra 1989. srušen Berlinski zid, mnogi istočni Nijemci su pojurili na granicu da proslave. Ali Merkel je tog dana, kao i svakog četvrtka uveče, otišla u saunu sa prijateljicom i pridružila se proslavama tek nakon toga.

“Bio je to četvrtak, a četvrtak je bio moj dan za saunu, tako da sam tamo otišla”, rekla je Merkel za časopis Guardian.

Foto: Angela Merkel 1989. godine sa suprugom Joakimom Sauerom i prijateljicom na ljetnjoj školi za studente hemije/ BOGUMIL JEZIORSKI/AFP/Getty Images

Pad Zida nije prekinuo njenu rutinu sa saunom, ali je kraj hladnog rata označio početak njene političke karijere. Merkel (35) se pridružila aktivističkom pokretu desnog centra Demokratischer Aufbruch (“Demokratsko buđenje“). Njen prvi zadatak bio je da raspakuje kutije sa novim računarima  i postavi ih u kancelariju.

1990: Vrećaste suknje i sandale „isusovke“

Pokret Demokratsko buđenje se 1990. godine spojio sa strankom Hrišćanske demokratske unije (CDU) u Istočnoj Njemačkoj (koja će se kasnije spojiti sa svojim zapadnonjemačkom imenjakinjom), a Merkel je postala zamjenik portparola vlade Demokratske Republike Njemačke pod Lotarom de Mazijerom.

Prvi i posljednji izabrani premijer DR Njemačke izjavio je da je izgled Merkelove potpuno neupečatljiv. “Izgledalo je da nije briga za njen spoljašnji izgled”, rekao je de Mazijer. “Izgledala je kao tipični naučnik iz DRN, nosila je vrećastu suknju, sandale „isusovke“ i kratku kosu.”

De Mazijer je čak zamolio svog šefa kabineta da je odvede da kupi odjeću.

Iste godine, Merkel je na prvim izborima u ponovo ujedinjenoj Njemačkoj izabrana u Bundestag.

1991: Ministar u Kolovom kabinetu

Helmut Kol, koji će kasnije optužiti ​​Merkel da je “uništila njegovu Evropu”, postao je njen politički mentor. Kancelar objedinjene Njemačke nazivao ju je “mein Mädchen” (“moja djevojčica”). Merkel je debitovala u njegovoj vladi kao savezni ministar za žene i omladinu.

Angela Merkel
Foto: Angela Merkel i Helmut Kol 1991. godine/EPA/MICHAEL JUNG

1994: ministar životne sredine

Merkelova je 1994. godine imenovana za saveznog ministra za životnu sredinu. Prema njenom biografu Gerdu Langutu, ona je briznula u plač tokom pregovora na konferenciji Ujedinjenih nacija o globalnom zagrijavanju u Berlinu. Njena dugogodišnja saradnica Beate Bauman rekla joj je da se pribere. Merkelova se tada vratila i ispregovarala sporazum.

Gerhard Šreder, socijaldemokrata koja je postao kancelar od 1998. do 2005. godine, nazvao je je “jadnim” ministrom za životnu sredinu. Ali Merkel je imala planove za Šredera. “Satjeraću ga u ugao, baš kao što je on to uradio meni”, rekla je njemačkom fotografu Herlindi Koelbl. “Treba mi još vremena, ali jednog dana će doći vrijeme za to. I već se radujem tome. ”

1998: Generalni sekretar CDU

Godine 1998, Kolovi kancelarski dani bili su odbrojani. Ali, Merkel se nastavila penjati uz političku ljestvicu. U novembru 1998. godine izabrana je za generalnog sekretara CDU-a. Kasnije te godine se udala za hemičara Joakima Sauera, njenog dugogodišnjeg životnog partnera.

Angela Merkel
Foto: Volfgang Šojble i Angela Merkel u trenutku njenog izbora za generalnog sekretara CDU /EPA/MICHAEL JUNG

1999: Auf wiedersehen, Helmut!

Skandal sa anonimnim političkim donacijama CDU, poznat kao Schwarzgeldaffäre (afera sa „crnim novcem“), podstakao je Merkel da napravi odlučujući potez. I Helmut Kol i Volfgang Šojble, koji su postali lideri CDU, bili su upleteni u ovu aferu.

Suprotno želji njenog mentora i bez obavještavanja Šojblea, Merkel je napisala članak za Frankfurter Allgemeine Zeitung u kom je pozvala CDU da nastavi dalje i ostavi iza sebe problematičnu Kolovu eru.

Kol je ovo vidio kao izdaju. Za svega nekoliko mjeseci, Merkel će zamijeniti Šojblea kao lider stranke.

2000: lider CDU

Nakon Šojbleove ostavke, Merkel je imala jasan put do pozicije partijskog lidera. U aprilu je izabrana sa 895 od 937 glasova, postavši tako prva žena koja je dospjela na ovu funkciju.

Angela Merkel
Foto: Angela Merkel kao lider SDU /EPA/MARTIN GERTEN

2002: Doručak u Volfratshauzenu

Prve godine Angele Merkel na mjestu lidera stranke nisu bile lake. Ona se našla u borbi za vlast s Edmundom Štojberom, predsjednikom sestrinske partije CDU-a iz Bavarske, Hrišćanske socijalne unije (CSU). Na sada čuvenom doručku sa Štojberom u njegovom rodnom gradu Volfratshauzenu, Merkel je odlučila da povuče svoju kandidaturu za zajedničkog kandidata stranaka za kancelara u njegovu korist. Ono što je tada izgledalo kao poraz, ispalo je dobro za Merkel na duge staze: Štojber je izgubio na opštim izborima, što je njega i njegovu partiju oslabilo u savezu sa CDU.

Angela Merkel
Foto: Angela Merkel sa Štojberom na Oktoberfestu 2002. godine / ERIC FEFERBERG/AFP/Getty Images

2005: Prva njemačka kancelarka

Parlamentarni izbori 2005. godine nisu dali jasnog pobjednika: CDU/CSU je osvojio samo jedan procenat glasova više od SPD-a. Ali, nakon što je lider Socijaldemokrata i odlazeći kancelar Gerhard Šreder podnio ostavku, Merkel je preuzela kormilo u velikoj koaliciji CDU/CSU i SPD. Preuzela je funkciju kancelara u novembru, postavši time prva kancelarka u istoriji Njemačke.

2009: Ponovni izbor

Na parlamentarnim izborima 2009. godine, konzervativni blok Merkelove osvojio je najniži procenat glasova (33,8 procenata) za prethodnih 60 godina, ali se ipak pojavio kao najveća grupa u Bundestagu. CDU/CSU je formirao koalicionu vladu sa liberalnim FDP-om. Merkelova je osvojila još jedan mandat.

Angela Merkel
Foto: Merkel poslije izbora 2009. godine /Alex Grimm/Getty Images)

2011: Energetska prekretnica

Merkel je nakon nuklearne krize u Fukušimi dala veliko političko obećanje- da će ukinuti nuklearnu energiju do 2020. godine.

Takozvani Energiewende (“energetska prekretnica”), četvrte najveće svjetske ekonomije, učinila je Njemačkom pionirom među industrijskim nacijama po pitanju obnovljivih izvora energije, sa ciljevima koji prevazilaze smjernice EU.

2011: Άνγκελα Μέρκελ

Merkel  je bila u centru pažnje za vrijeme grčke ekonomske krize. Njemačke banke držale su najveći iznos grčkog duga, što je sudbinu 11 miliona Grka postavilo u kancelarkine ruke.

Angela Merkel
Foto: Merkel i ministar finansija Volfgang Šojble tokom debate u Bundestagu o novom programu pomoći za Grčku 2015 godine / TOBIAS SCHWARZ/AFP/Getty Images

Merkel je željela da Grčka ostane u evrozoni – ali zauzvrat je zahtijevala velike ekonomske reforme. Pod pritiskom drugih lidera EU, ona se složila sa mjerama za spasavanje Grčke od bankrota, zaključivši da “Ako padne evro, onda pada i Evropa“.

2013: Merkel III

Pobjeda Angele Merkel na parlamentarnim izborima 2013. godine značila je da je postala treći posljeratni kancelar koji je ostao na poziciji punu deceniju, poslije Konrada Adenauera i Helmuta Kola. CDU/CSU je postigao najbolji izborni rezultat od 1990. godine, sa skoro 42 odsto glasova, a ova koalicija je završila sa samo pet mjesta manje od ukupne većine u parlamentu. Pošto FDP nije uspio da dobije dovoljno glasova za ulazak u parlament, Merkel se vratila koaliciji sa SPD-om.

2013: Uživo iz Merilenda: ne baš privatni pozivi Angele Merkel

Vikiliks i Edvard Snouden, bivši zaposlenik CIA-a, tvrdili da su SAD već godinama prisluškivale telefone Angele Merkel i njenih kolega. “Špijuniranje među prijateljima nikada nije prihvatljivo”, rekla je Merkel. Ovaj slučaj je povećao tenzije između dvije države, ali nije doveo do krivičnih prijava – njemački savezni tužilac odbacio je slučaj 2015. godine.

2015: ‘Wir schaffen das’

Baš kad je izgledalo da je ono najgore od ekonomske krize okončano, Evropa se suočila sa najgorom migrantskom krizom na kontinentu još od Drugog svjetskog rata. Merkel je usvojila privremenu politiku otvorenih vrata za Sirijce koji bježe od rata u svojoj zemlji. Kao rezultat toga, Njemačka je primila najveći broj novih zahtjeva za azil u EU, a ukupno je više od milion ljudi stiglo u zemlju.

Angela Merkel
Foto: Agela Merkel -selfi sa azilantom- 2015. godine/ BERND VON JUTRCZENKA/AFP/Getty Images)

Nakon što su i mnogi ekonomski migranti počeli da putuju ka zapadnoj Evropi, počele su da se pojavljuju pukotine u stavu Njemačke po pitanju dobrodošlice, i počeli su nastajati strahovi zbog bezbjednosne prijetnje usljed nekih novih dolazaka. Merkel, do sada nadaleko poznata kao Mutti  (mama) i posmatrana kao svojevrsna majka nacije, odbranila je svoju politiku od kritičara u svojoj partiji i šire. Oni su je optužili da nije shvatila težinu situacije kada je izjavila “Wir schaffen das” (“Mi ćemo to riješiti”) – fraza koja je postala sinonim za njen način rješavanja krize.

Međutim, njen stav je takođe dovodio do velikih pohvala i međunarodnog priznanja. Časopis Time imenovao ju je osobom godine, navodeći ” da se iskazala na način koji je bio nekarakterističan, čak i za nju”, i “tražila je od svoje zemlje više nego što bi se većina političara usudila.”

2017: Novi lider slobodnog svijeta?

Merkel je prvi put upoznala Donalda Trampa u Vašingtonu, dva mjeseca nakon što je američki predsjednik stupio na dužnost. Uspostavljanje bliske veze kao sa njegovim prethodnikom Obamom nije bilo lako.

Imajući u vidu Trampa, koji promoviše desničarske populističke politike, neki komentatori tvrde da je sada Merkel  de facto  lider slobodnog svijeta, njegov najistaknutiji branilac liberalnih vrijednosti. Merkelova se ogradila od te etikete. Međutim, u maju je rekla da se Njemačka i Evropa više ne mogu osloniti na Sjedinjene Države onako kako su to uradili u prošlosti. Evropa bi trebala posvetiti više pažnje sopstvenim interesima i zaista “preuzeti našu sudbinu u naše ruke“, rekla je Merkelova.

2017: Glasanje o gej brakovima

U neočekivanom potezu, njemački parlament je legalizovao istopolne brakove na svojoj posljednjoj sjednici prije jesenjih izbora. CDU je duže od decenije blokirala takav zakon, s obzirom na to da mu se i sama Merkelova snažno suprotstavljala. Ali,  u junu je šokirala javnost kada je tokom intervjua uživo, rekla da bi o ovom pitanju trebalo da bude mjerodavna individualna savjest poslanika, a ne politički stav stranke. Njeni protivnici su brzo pogurali glasanje u parlamentu i zakon je usvojen.

Na neki način, to je bio korak nazad za Merkel, koja je glasala protiv ove promjene. Ali, to je takođe skinulo ovo pitanje sa dnevnog reda predizborne kampanje koja dolazi.

Ako su ankete tačne, putovanje Angele Merkel je daleko od svog kraja. Rolingstounsi bi na ovo rekli: Endži, kuda nas ovo vodi dalje?

IZVOR: Politico