Pogled iz Londona Siniše Ljepojevića: Francuska i EU- treba li mijenjati narod?

Najnovije istraživanje javnog mnjenja u Francuskoj pokazuje da čak 57 odsto Francuza nije zadovoljno politikom predsjednika Emanuela Makrona. Istraživanje je obavio Francuski institut za izučavanje javnog mnjenja (IFOP).

Evropska unija EU Francuska Njemačka
Foto: Pixabay

Na to, za Makrona neprijatno, raspoloženje građana reagovao je predstavnik njegove vlade Kristof Kastaner ocjenom da je nezadovoljstvo “dijela Francuza” izazvanom onim što predsjednik Makron čini kako bi “transformisao zemlju”. Dodao je da je “rukovodstvo Francuske odlučno da se kreće naprijed, preuzevši na sebe rizike i svjesno je da će biti teško”. Drugim riječima, vrh Francuske uopšte ne interesuje raspoloženje javnosti.

Zvuči poznato? Reakcija na raspoloženje javnosti je samo još jedno svjedočanstvo do koje mjere aktuelne političke elite nipodaštavaju mišljenje građana o čijim životima odlučuju i do kojeg stepena vjeruju da u stvari ne valja narod, a ne njihova politika. Takav stav, naravno, nije samo specijalitet aktuelne francuske vlasti, nego opšti trend političkih elita širom Evrope, a prije svega u zemljama Evropske unije (EU).

To gađenje prema raspoloženju javnosti je, u stvari, osnovna crta savremene evropske političke kulture. Još od feudalnog vremena vlast u Evropi nije bila toliko daleko od života običnog čovjeka, od stvarnog života i nikada do te mjere ignorisala ono što stvarno misle oni kojima vladaju. Toliko ignorisanje sopstvene javnosti i interesa onih čija je zemlja u pitanju neće, međutim, na dobro izaći. Društva su živi, prirodni organizmi, i, kako nas uči istorija, reaguju u duhu prirode – instinktivnim otporom i na kraju pobjedom nad onima koji ga terorišu. Što kaže narod, “možeš koliko hoćeš, ali ne može dokle hoćeš”. Doduše, političke elite ohrabruju i sami građani jer uporno glasaju za njihove obmane i laži, pa onda elita na vlasti zaista vjeruje da može da radi šta god želi.

Nije, naravno, Francuska usamljeni primjer, to je generalna praksa, prije svega u EU. Možda je najbizarniji primjer Grčka gdje je vladajuća Siriza na jednom programu dobila izbore i onda se odmah odrekla tog programa i prihvatila ono protiv čega su građani glasali. Bio je čak i referendum kojeg je organizovala sama Siriza na kojem su Grci odbacili prinudnu upravu EU i Međunarodnog monetarnog fonda i glasali za svoju politiku i za svoju zemlju Grčku, ali je vladajuća Siriza odmah odbacila rezultate referenduma i nastavila po starom, nastavila je sa politikom koja je upropastila tu zemlju.

Ima, naravno, još mnogo takvih primjera i ako se izuzme Njemačka, gdje je velika izlaznost na glasanjima pa samim tim i legitimitet, gotovo da i nema ni jedne druge države u EU u kojoj postoji puni demokratski mandat. U Belgiji, na primjer, već nekoliko godina zemljom rukovodi vlada koju niko nije birao,  nema demokratski mandat,  nego je nametnuta ukazom belgijskog kralja. U Italiji je već godinu dana tehnička vlada, takođe bez demokratskog legitimiteta. I nikom ništa, te vlade donose odluke.

Današnji, prije svega evropski lideri su, u stvari, samo agenti međunarodnih korporacija i banaka i ispunjavaju njihove želje.  Oni nisu predstavnici naroda nego su prošli selekciju  krupnog kapitala i banaka kako bi na račun građana obezbjeđivali njihove interese. Najogoljeniji je primjer upravo predsjednik Francuske Emanuel Makron. Izbori su tako postali besmisleni jer jedno se govori prije glasanja kako bi se obmanulo glasačko tijelo, a onda kada se osvoji vlast ispunjavaju se ranije, iza zatvorenih vrata, preuzete obaveze. Najjači instrument te obmane su mediji i na njima je i najveća odgovornost.

Kako je, međutim, to moguće? Okolnosti su učinile da je poslije pada komunizma nestala ideologija, nema više politike. Političke stranke nemaju nikakve jasne programe niti se međusobno razlikuju, zvale se one lijeve ili desne. Političke partije su postale samo propagandne i medijske mašinerije za promociju svojih, od drugih izabranih, lidera i ništa više. A ako se i pojavi neka politička snaga koja zagovara nacionalne ili patriotske interese onda se javnosti nameće uvjerenje da su populisti, nacionalisti i naravno protivnici reformi i progresa i na kraju da su neofašisti. Političari su postali agenti  onih koje u američkoj političkoj teoriji zovu “duboka država”. Stvoren je u stvari “savez elita” koji je kao politički fenomen nastao još u vrijeme njemačkog nacizma i Adolfa Hitlera.

U Evropi je nosilac tog pogubnog antidemokratskog procesa Evropska unija. Tom integracijom operativno rukovodi Evropska komisija koju čine ljudi koje niko nije birao, naprotiv članovi Komisije su oni koji su prethodno u svojim zemljama izgubili izbore. To je grupa ljudi koje je neko iza zatvorenih vrata odredio za operativne agente nečijih tuđih interesa, a oni odlučuju o sudbini i životu stotina miliona ljudi. A sve se pravda uzvišenom idejom evropske integracije. Demokratski deficit ima i jedina institucija u EU za koju ipak neko glasa, a to je Evropski parlament. Ali, Evropski parlament ima problem legitimiteta jer u posljednjih 20 godina prosjek izlaznosti na evropske izbore je manji od 40 odsto. Na primjer, na izborima za Evropski parlament 2014. godine u Slovačkoj je izlaznost bila samo 13 odsto. Kakav onda demokratski legitimitet mogu da imaju evropski poslanici iz Slovačke?

Gađenje evropske elite prema mišljenju i raspoloženju građana čijim životima ona upravlja najogoljenije se pokazuje kroz referendume. Kako se god neki referendum održi, onda elita okupljena u Briselu kaže da narod “ne zna o čemu se radi” i da “ne razumije”. Pa se onda vlasti tih zemalja prisile da organizuju novi referendum u čiju predglasačku kampanju Evropska komisija ubaci ogroman novac, korumpiraju se mediji i lokalni političari i onda se dobije željeni rezultat. Takvo poniženje, kao recimo u Irskoj, malo je koji evropski narod doživio. Svaki put sve se pravda nekakvim višim ciljevima koje običan čovjek ne razumije i zato nije ni vrijedan da se čuje njegovo mišljenje. To pravo imaju samo samoproglašeni gospodari života i smrti.

Možda je to najbolje definisao bivši predsjednik britanske vlade Toni Bler kada je uoči referenduma o britanskoj sudbini u EU poručio da je EU “suviše važno pitanje da bi o njemu odlučivao običan čovjek”, da bi o njemu odlučivali ljudi. A ti “viši ciljevi” su uglavnom objašnjavaju potrebom reformi društva, EU živi pod terorom navodnih reformi. A šta znače te reforme? Prije svega znače ogromnu pljačku onoga što su generacije stvarale, jer se sve što vrijedi u jednoj zemlji prodaje privatnim korporacijama. Reforme su jedna od najvećih istorijskih prevara Evrope.

Uzroci takvog stanja su mnogi, a među njima bi se prije svega mogli izdvojiti gubitak suvereniteta evropskih zemalja kroz članstvo u EU i istorijska faza krize liderstva. Članice EU su izgubile suverenitet, zemlje evro zone su ga, u stvari, potpuno izgubile, a time je nestalo i elementarne odgovornosti političkih lidera. Bez suvereniteta nema odgovornosti, jer odluke donosi neko drugi i tom drugom se odgovara, a ne građanima koji glasaju na izborima. I Amerika je u izvjesnoj mjeri izgubila dio svog suvereniteta. Jer, imperijalne ambicije američke elite znače da postoje američki vazali koje obično zovu saveznicima a prema njima, uprkos vazalnom odnosu, Amerika ima izvjesne obaveze. Te obaveze, međutim, oduzimaju Americi dio njenog suvereniteta.

U realnosti, sve je to posljedica gubitka moći zapadnog svijeta, posebno Evrope, u novim okolnostima u svijetu. To je jednostavno istorijski proces. Zapad gubi moć i uticaj jer ne uspijeva da razumije istorijske promjene u svijetu i nekako ne može da se prilagodi procesima koje sa sobom nosi svako vrijeme, pa i ovo današnje. Umjesto tog razumijevanja, današnja politička elita se udaljava od realnosti i života običnog čovjeka kojeg onda optužuje da on, a ne elita, ne razumije o čemu se radi.

Siniša Ljepojević je dugogodišnji dopisnik Tanjuga i publicista iz Londona