Na današnji dan: 8. mart

  1. mart (8. 3.) je 67. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 298 dana. Malo je veća vjerovatnoća da će ovaj datum pasti u utorak, četvrtak ili nedjelju nego u ostale dane.

Danas je Međunarodni dan žena. Druga međunarodna konferencija žena socijalista je 8. marta 1910. u Kopenhagenu, na inicijativu njemačke revolucionarke Klare Cetkin, ustanovila praznik kao znak sjećanja na demonstracije američkih žena u Čikagu 8. marta 1909.

  1. – Rođen njemački kompozitor, čembalista i dirigent Karl Filip Emanuel Bah, čije su klavirske sonate preteča klasičnih, sin i učenik Johana Sebastijana Baha. Bio je pristalica “osjećajnog stila”, dramskog patosa s obiljem ukrasa. Djela: dvadesetak simfonija, oko 60 koncerata za klavir, kamerna muzika, sonate za klavir, kantate, crkvene kompozicije.

1817 . – U maloj prostoriji na njujorškoj adresi Wall Street, s radom počela Njujorška berza. Nakon požara koji je 1835. godine poharao taj grad, danas jedna od najmoćnijih svjetskih berzi “smjestila” se na adresi Wall Street 10-12.

  1. – Umro francuski kompozitor i muzički pisac Ektor Berlioz, tvorac romantičarske programske muzike i začetnik moderne orkestracije. Patetičan i temperamentan, stvorio je djela izvanrednih tonskih boja kroz koja je provlačio osnovnu ideju vodilju. Znatno je uticao na evropsku muziku svog doba. Napisao je “Nauku o instrumentaciji”. Djela: “Fantastična simfonija”, “Harold u Italiji”, “Romeo i Julija”, “Faustovo prokletstvo”, “Rekvijem”, opere “Benvenuto Čelini”, “Trojanci”.
  2. – Rođen srpski slikar, vajar i pisac Mihailo Milovanović, jedan od osnivača Udruženja likovnih umjetnika Srbije, ratni slikar Vrhovne komande srpske vojske u Prvom svjetskom ratu, autor čuvenih portreta srpskih vojvoda Radomira Putnika, Živojina Mišića, Stepe Stepanovića i Petra Bojovića, generala Pavla Jurišića – Šturma, kralja Petra Prvog Karađorđevića i regenta Aleksandra Karađorđevića. Tog nosioca Albanske spomenice i Ordena Svetog Save partizani su strijeljali u Užicu krajem novembra 1941, pod optužbom da je “engleski špijun”. Napisao je roman “Lendina vodenica”, štampan više od pola vijeka poslije njegove nasilne smrti.
  3. – U Petrogradu nemirima i štrajkovima počela Februarska revolucija /događaj se zbio 23. februara prema Julijanskom kalendaru, tada na snazi u Rusiji/.
  4. – Umro njemački konstruktor i general Ferdinand fon Cepelin, koji je 1900. konsturisao veliku vazdušnu lađu – dirižabl, nazvanu po njemu “cepelin”. NJegova letjelica duga 248 metara bila je lakša od vazduha, s velikim balonom profilisanog vretenastog oblika i motornim pogonom.
  5. – Umro kubanski velemajstor Hose Raul Kapablanka i Graupera, svjetski prvak u šahu od 1921. do 1927. Izgubio je samo jednu partiju u razdoblju od 1914. do 1924, po čemu je jedinstven u istoriji šaha. Titulu je osvojio pobijedivši u meču njemačkog velemajstora Emanuela Laskera s 4:0, uz deset remija, a izgubio je od ruskog velemajstora Aleksandra Aljehina, koji ga je pobijedio sa 6:3, uz 25 remija. Djela: “Osnovi šaha”, “Moja šahovska karijera”.
  6. – Sovjetski maršal Kliment Vorošilov objavio da je SSSR isprobao atomsku bombu, što je izazvalo šok u SAD, jer su Amerikanci bili uvjereni da jedini posjeduju nuklearno oružje. Pometenost u Vašingtonu upotpunila je izjava Vorošilova da je proba izvršena još 23. septembra 1949.
  7. – U Južni Vijetnam iskrcalo se 3.500 američkih marinaca, čime je otpočelo masovno uključenje kopnenih trupa SAD u vijetnamsku ratnu avanturu, okončanu potpunim porazom 1975. i pogibijom više od 58.000 Amerikanaca u toj zemlji jugoistične Azije.
  8. – Zvanično proglašen Brčko distrikt, čime je i formalno okončan četvorogodišnji arbitražni spor između Republike Srpske i Federacije BiH.