Njemački AfD: Razlozi porasta popularnosti desničarskih populista

Alternativa za Njemačku (AfD), koja sada dominira desnim krilom njemačke politike, ući će po prvi put u državni parlament nakon što je na posljednjim izborima osvojila 12,6% glasova, čime je zvanično postala treća najjača partija najveće evropske ekonomije.

Njemačka AfD
Foto: EPA/Thorsten Wagner

Stranka je stara jedva pet godina i bila je političko novorođenče kada su se 2013. godine održavali prethodni izbori. Tada su osvojili  4,7% glasova, prošavši tek malo ispod cenzusa od  5% koji je potreban za ulazak u savezni parlament.

Tokom četiri godine poslije toga, AfD se transformisao. Nekada su ga vodili profesori duboko zabrinuti za budućnost evra, ali ova stranka sada okuplja široku lepezu desničarski orijentisanih birača koji nisu zadovoljni dosadašnjom političkom ponudom. Ustvari, ime stranke potiče od sada čuvene izjave Angele Merkel da nema alternativa politikama koje je uspostavila njena vlada u nastojanju da spase evro u najgorim trenucima finansijske krize.

AfD je tvrdio da postoje alternative, i tako je rođena stranka koja će pokušati da pokaže koje su te alternative.

Transformacija partije udaljavanjem od korijena fokusiranih na Evropu bila je radikalna. Kako je evrozona ponovo došla u ravnotežu, popularnost AfD-a je opadala, te su svi pokazatelji govorili da je neizbežan njen pad na političke margine. Međutim, nakon toga je došlo do izbjegličkog priliva 2015. i 2016. godine. Reakcija stranke na politiku otvorenih vrata Angele Merkel izmijenila je  gotovo do neprepoznatljivosti ono što su Bernd Luke i njegovi evroskeptični saradnici osnovali u aprilu 2013. godine.

„Pecanje“ na desnici

Prije svega, brojni AfD-ovi političari koriste vatrenu retoriku kakvu savremena Njemačka ranije nije nikada čula. Frauke Petri, vjerovatno najpoznatija ličnost stranke, tvrdila je u januaru 2016. godine da postoje situacije u kojima njemačke snage na granici mogu da legitimno pucaju u izbjeglice koje pokušavaju da pređu granicu.

Takođe, postoje i oni kao što je Bjern Heke, koji pokušavaju relativizirati njemačku prošlost, kao i mnogi koji su snažno antimuslimanski orijentisani. Protivljenje politici Angele Merkel prema izbjeglicama, ipak, ostaje galvanizirajuća sila koja partiju drži zajedno. U tom smislu, AfD ima sličnosti sa Nacionalnim frontom u Francuskoj i drugim izrazito desničarskim strankama širom Evrope.

AfD je, međutim, prilično složeniji od ostalih “rođaka”. Iako su mnogi evroskeptici koji su osnovali partiju odavno otišli, njihov uticaj nije u potpunosti nestao. Jedan od vodećih kandidata za AfD na izborima 2017. godine, Alis Vajdel, na primjer, je 38-godišnja lezbejka koja je radila za Goldman Sachs. Govori tečno mandarinski jezik i provela je šest godina u Kini, gdje je radila doktorat o kineskom penzionom sistemu. Ona svakako nije arhetipski vođa jedne ekstremno desničarske stranke.

Na velikoj sceni

Sada kada će se naći u saveznom parlamentu, AfD treba da nauči kako da se bavi izazovima stvarnog političkog života unutar Bundestaga. Imaju znatan broj članova koji imaju puno toga da kažu. Ne manjka im istaknutih ličnosti. Ali, moraće da u Bundestagu pokažu da imaju onakve ljude kakve Nijemci nazivaju “Sachpolitiker” – poslanike koji mogu obavljati značajne poslove unutar parlamentarnih odbora. Moraju pokazati da se politikom mogu baviti jednako dobro kao što znaju govoriti o njoj. Za parlamentarnu partiju koja ima veoma malo iskustva u životu unutar političkih institucija ovo bi se moglo pokazati kao izazov.

Veliko pitanje za AfD sada je kako će proći na izborima 2021. godine. Svijet parlamentarne politike uglavnom se ispostavljao kao poguban po popularnost radikalnih stranaka. AfD nema šanse da zaista uđe u vlast – sve njemačke partije odavno su rekle da neće sarađivati sa njima – a njeni političari će morati da pokažu da su u stanju da formiraju zajednički stav po čitavom nizu političkih pitanja koja su do sada imala zanemarivu ulogu u razvoju stranke.

Rast AfD je šok za njemački politički sistem. Mnogi Nijemci su duboko uznemireni pomišlju da će desničarska stranka naredne četiri godine da sjedi u parlamentu. Ipak, najveći izazovi AfD tek očekuju.

IZVOR: The Conversation