Šta motiviše borce ISIS-a i one koji se bore protiv njih?

Skot Atran i njegove kolege istraživači sjedili su licem u lice sa zarobljenim borcima ISIS-a u Kirkuku, gradu u sjevernom Iraku, blizu linija fronta.

Foto: Farouq Akademija ISIS-a u Raki, Sirija/ Independent

Istraživači su predali borcima set kartica, sa napisanim studijskim pitanjima na koje je trebalo dati odgovore. “Oni su bukvalno odbacili kartice i rekli da odbijaju da odgovore”, rekao je Atran, kognitivni antropolog koji je direktor istraživanja u Artis Internationalu, multidisciplinarnoj istraživačkoj instituciji, i koji drži nastavničke pozicije na Univerzitetu u Mičigenu i Univerzitetu u Oksfordu.

Na Atranovo iznenađenje, borci su i dalje spremni odgovoriti na pitanja istraživanja; problem je bio taj što su ta specifična pitanja nekima od njih bila nerazumljiva, jer su bila usmjerena na pogrešne motive, rekao je on.

Atran i njegove kolege su proteklih nekoliko godina proveli u intervjuisanju zarobljenih boraca ISIS-a, članova Kurdistanske radničke partije (PKK) i drugih boraca s prve linije koji se bore protiv ISIS-a, kako bi bolje razumjeli šta pokreće bilo koga da voljno napadne, pa i umre za neki ideal.

Istraživači su otkrili da tri ključna faktora motivišu kako borce ISIS-a, tako i one koji se bore protiv njih: duboka posvećenost svetim vrijednostima, spremnost da se porodica ostavi zbog tih vrijednosti, i percipirana duhovna snaga grupe ili zajednice kojoj pripada borac.

Nalazi, koji su objavljeni u časopisu Nature Human Behavior u ponedjeljak, takođe pomažu da se objasni zašto su borci ISIS-a koje su istraživači intervjuisali bili iritirani prvobitnim ispitivanjem, rekao je Atran.

Ta prva runda istraživačkih pitanja nije bila povezana sa svetim vrijednostima. Ipak, kada su Atran i njegove kolege razvili nova pitanja i mjerenja zasnovana na duhovnosti i vrijednostima, borci ISIS-a počeli su da se otvaraju, rekao je on.

Studija bi mogla “pomoći u informisanju političkih odluka u cilju zajedničke odbrane” i borbe protiv terorizma, pišu istraživači.

“Glavna stvar, koja im je zaista bitna, jeste ono što ‘osjećaju u svojim srcima’, kako sami kažu. Neki od njih su zaista posvećeni”, rekao je Atran, dodajući da je iste karakteristike pronašao i kod kurdskih boraca i drugih boraca protiv ISIS-a.

“U našem materijalnom svijetu smo potcijenili duhovnu dimenziju ljudskog djelovanja”, kaže Altran. “To nas dovodi u rizik da ostanemo ranjivi prema ljudima koji su motivisani dubljim duhovnim i svetim vrijednostima i vrlinama, i mislim da je to najveća opasnost s kojom se suočavamo”.

Ne samo da su voljni žrtvovati svoju grupu, nego i svoju porodicu

Kako bi ispitali šta bi moglo navesti nekoga da se bori i umre, istraživači su analizirali svoje prethodne razgovore sa zarobljenim borcima ISIS-a i članovima PKK-a od 2015. godine.

Zatim, u novoj studiji, sproveli su kvantitativnu terensku studiju na kojoj su intervjuisali 19 Pešmerga ili pripadnika Kurdskih regionalnih vladinih snaga, 17 Kurda iz iračke vojske i 20 arapskih sunitskih boraca – svi su se borili protiv ISIS-a – o njihovoj spremnosti da podnesu velike žrtve zbog svojih vrijednosti, od februara do marta 2016. godine.

Mnogi od tih intervjua sprovedeni su na prvoj liniji fronta. Da bi pristupili prvoj liniji fronta, “morali smo da razgovaramo sa političkim liderima ili onim ko je bio zadužen za konkretnu teritoriju”, rekao je Atran, dodajući da je nastojao da se poveže sa borcima putem usmene preporuke ili pomoći ratnih dopisnika.

Žrtve koje su spomenute u njihovim intervjuima bile su smrt, puštanje porodice da pati, ubijanje civila, samoubilački napad ili mučenje žena i djece. Istraživači su odgovore boraca na pitanja iz ​​intervjua ukrštali sa objektivnim faktorima, kao što su učestalost ranjavanja u borbi ili vrijeme provedeno na liniji fronta, rekao je Atran.

Zatim, istraživači su sproveli 14 zasebnih onlajn istraživanja i kontrolisanih psiholoških eksperimenata u kojima je 6.649 ljudi iz svih regiona Španije, uključujući i sjevernoafričke enklave Ceutu i Meilu, ljudi koji nisu ratovali, pokazalo svoju spremnost da podnesu velike žrtve. Atran je rekao: “Izabrali smo Španiju zato što je nedavno bila cilj napada Al Kaide i ISIS-a”.

Kod svih učesnika studije, bilo onih na prvoj liniji ili onih koji nisu ratovali, istraživači su otkrili da je spremnost za borbu i žrtvovanje neposredno povezana s tim da li su ljudi smatrali da imaju veću duhovnu snagu nego njihov neprijatelj, a ne  s tim imaju li veću fizičku snagu.

“To znači da su svete vrijednosti i snaga duha ključni pokretački faktori za borce ISIS i ljude koji se najuspješnije bore protiv njih “, rekao je Atran.”Međutim, šta ako dođe do razlaza percipiranih vrijednosti i pripadnosti grupi? Da li ćete ostati uz svoje prijatelje ili ćete ostati pri svojim vrijednostima? Otkrili smo da su najpredaniji borci, oni koji su najviše bili spremni da se žrtvuju, bile i voljni da žrtvuju svoju grupu ili prijatelje”, rekao je. “Ne samo da su bili voljni žrtvovati svoju grupu, nego i svoju porodicu”.

Predviđanje neprijateljeve volje za borbom može biti presudno u vremenu sukoba, navodi studija.

Atran je ukazao na to kako se predsjednik Barak Obama  2014. godine saglasio sa izjavom bivšeg direktora nacionalne obavještajne službe SAD Džejmsa Klapera  da je “potcijenio ISIL i precijenio borbene sposobnosti iračke vojske . Sve se svelo na predviđanje volje za borbom, što je nemjerljivo. ”

Mjerenje “onog što nas motiviše” da umremo za neki cilj

Ograničenja nove studije su ta da se podaci zasnivaju na malom broju učesnika sa fronta zbog ograničenog pristupa, a podaci od onih koji nisu ratovali su individualni izvještaji koji predstavljaju samo Španiju.

Međutim, krenuvši dalje sa istraživanjem, Atran je rekao da on i njegove kolege rade na novim istraživanjima koji uključuju snimanje moždane aktivnosti. “Sve u svemu, to što su istraživači kombinovali etnografski terenski rad sa borcima, naučnu teoriju i onlajn ankete je impresivno”, rekao je Džoš Horgan, istaknuti profesor na Institutu za globalne studije Džordžija Stejt Univerziteta i katedre za psihologiju.

“Izazove takvog istraživanja ne treba potcjenjivati, ali ova studija pokazuje da se to može učiniti”, rekao je Horgan, koji nije učestvovao u studiji, ali je napisao prateći komentar u časopisu Nature Human Behavior.”Ova studija nam govori da postoje tri ubjedljiva razloga zbog kojih bi neko bio spreman da se bori i umre: oni se obavezuju i prihvataju neku svetu vrijednost, ostavljaju svoje voljene zbog tih istih vrijednosti i duboko vjeruju u veću duhovnu snagu svoje grupe u odnosu na neprijatelja “, rekao je. “Ovo je elegantna teorija koja ima i intuitivni smisao, ali je podržavaju podaci iz stvarnog svijeta.”

Drugim riječima, postoje zajedničke psihološke teme koje su utkane u ono što nas motiviše da se borimo i umremo za neki cilj.

“Generalno, to su glavne komponente istraživanja radikalizacije i terorizma: komponenta ideologije i do određene mjere komponenta mreže ili komponenta podrške od drugih koji dijele vaše vrijednosti”, rekao je Arie Kruglanski, uvaženi profesor psihologije na Univerzitetu Merilend i član Američkog udruženja psihologa.

“Komponenta ideologije se odnosi na potrebu pojedinca da bude važan i osjeti se značajnim. Ona govori ljudima šta da rade, poput borbe i žrtvovanja, kako bi se postigli poštovanje i divljenje kod drugih”, rekao je Kruglanski, koji nije bio uključen u novu studiju.

“Posebno kada je u pitanju nasilje, koje izbjegava većina religija i većina kultura, potrebna vam je potvrda od grupe ljudi koja bi onda postala vaša referentna grupa. Dakle, biti sastavni dio grupe je veoma važno, posebno kada su u pitanju antisocijalne aktivnosti koje su zabranjene ili se izbjegavaju “, rekao je. “Jedan dio Atranove studije govori o tom aspektu. Uopšteno gledano, mislim da je to veoma važan komad slagalice kojom se  Skot i njegove kolege bave”.

IZVOR: CNN